Ayrımcılık Yasağı Bağlamında Yapay Zekânın Çocuk Haklarına Yansıması

<p style="text-align: justify;">Av. Kardelen Ateşci ve Av. Zeynep Cemre Demirtaş tarafından kaleme alınan <strong>“Ayrımcılık Yasağı Bağlamında Yapay Zekânın Çocuk Haklarına Yansıması”</strong> başlıklı çalışma, İstanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi’nin <strong>23 Nisan Özel Yayını</strong> kapsamında yayımlandı.</p><p style="text-align: justify;">Çalışmada, yapay zekâ ve otomatik karar verme sistemlerinin çocuklar hakkında kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek <strong>ayrımcılık riskleri, çocuk hakları perspektifinden</strong> ele alınmaktadır.</p><p style="text-align: justify;">Yapay zekâ sistemlerinin çocukların etnik kökenleri, yaşadıkları çevre, sosyoekonomik koşulları ve aile geçmişleri gibi veriler üzerinden profiller oluşturması, çocukları belirli kategorilere ayırması ve gelecekteki davranışlarına ilişkin tahminlerde bulunması, ayrımcılık yasağı bakımından önemli hukuki sorunları beraberinde getirmektedir.</p><p style="text-align: justify;">Bu kapsamda çalışmada öncelikle <strong>Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kapsamında ayrımcılık yasağı</strong> incelenmekte, çocukların kendilerinin veya ebeveynlerinin özellikleri ve statüleri nedeniyle ayrımcılığa maruz bırakılamayacağı ilkesi, algoritmik karar verme süreçleriyle birlikte değerlendirilmektedir.</p><p style="text-align: justify;">Makalenin temel inceleme alanlarından birini, Fair Trials tarafından hazırlanan <strong>“Adaletsizliği Otomatikleştirme: Avrupa’da Ceza Yargılamasında Yapay Zekâ &amp; Otomatik Karar Verme Sistemlerinin Kullanımı”</strong> başlıklı raporda yer alan sistemler ve vakalar oluşturmaktadır. Bu örnekler üzerinden, ceza adaletinde kullanılan algoritmik sistemlerin mevcut toplumsal eşitsizlikleri ve önyargıları yeniden üretme ve çocuklar bakımından daha ağır sonuçlara yol açma ihtimali tartışılmaktadır.</p><p style="text-align: justify;">Çalışmada ayrıca, çocuklara ilişkin yapay zekâ uygulamalarının yalnızca teknolojik verimlilik perspektifinden değerlendirilemeyeceği, <strong>ayrımcılık yasağı, çocuğun üstün yararı, özel hayatın ve kişisel verilerin korunması ile çocukların gelişimsel özelliklerinin</strong> bu sistemlerin tasarımından uygulanmasına kadar tüm aşamalarda gözetilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.</p><p style="text-align: justify;">Bu çerçevede çalışma, yapay zekâ ve otomatik karar verme sistemlerinin çocuk hakları üzerindeki etkilerinin erken dönem tartışmalarından birine katkı sunarak, teknolojik gelişmeler karşısında <strong>çocuk hakları temelli güvencelerin oluşturulması ve algoritmik ayrımcılığın önlenmesine yönelik etkili denetim mekanizmalarının geliştirilmesi</strong> gerektiğini ortaya koymaktadır.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Yazar:</strong> Av. Kardelen Ateşci - Av. Zeynep Cemre Demirtaş<br><strong>Yayın:</strong> İstanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi – 23 Nisan Özel Yayını<br><strong>Yayın Yılı:</strong> 2022</p>